Deze tekst is overgenomen van het mnisterie van Binnenlandse Zaken

Frankrijk en Engeland en de bisdommen Keulen en Münster verklaren de Republiek de oorlog. Willem III wordt stadhouder. De raadspensionaris Johan de Witt wordt door de Haagse bevolking vermoord. Op zee behaalt Michiel de Ruyter belangrijke successen tegen de Frans-Engelse vloot.

De twee protestantse zeemogendheden Engeland en de Republiek stonden op politiek gebied vrij dicht bij elkaar, maar vanwege de grote handelsbelangen en concurrentie op zee ontstonden er vanaf 1651 steeds conflicten tussen de twee landen. De belangrijkste oorzaak was de Akte van Navigatie. Deze door de Engelsen afgekondigde wet was bedoeld om de monopoliepositie van de Hollandse schepen in Europa en in Oost- en West-Indië te ondermijnen. De Akte riep heftig verzet op. De Staten reageerden door 150 oorlogsschepen uit te rusten. In 1652 brak de Eerste Engelse Oorlog uit. Maarten Tromp, Michiel de Ruyter en Witte de With behaalden enige successen, maar leden ook verliezen tegen de Engelsen. In 1654 kwam het tot vrede tussen Engeland en de Nederlanden. Maar vrij snel verklaarde de Engelse koning Karel II de Republiek opnieuw de oorlog. Deze Tweede Engelse Oorlog duurde van 1665 tot 1667. Om de in 1667 hervatte vredesbesprekingen kracht bij te zetten werd door Michiel de Ruyter zijn befaamde ‘Tocht naar Chatham’ ondernomen. In deze marinehaven werd een groot deel van de Engelse vloot verwoest en het vlaggeschip de ‘Royal Charles’ meegenomen. In juli volgde er vrede, waarbij de Akte van Navigatie in belangrijke mate werd afgezwakt.

Het jaar 1672 staat in de Nederlandse geschiedenis te boek als ‘Het Rampjaar ’. Lodewijk XIV sloot in dat jaar een verbond met de Engelsen en twee Duitse bisschoppen en verklaarde de Republiek de oorlog. Slechts Holland, Zeeland en de stad Groningen werden niet veroverd. Op zee vormde de Frans-Engelse vloot een constante bedreiging. Ook in de Republiek zelf vond een machtsstrijd plaats. Raadpensionaris Johan de Witt was een felle tegenstander van de grote macht van de Oranjes en op de hand van de staatsgezinden in de Republiek. De predikanten en het lagere volk waren daarentegen zeer oranjegezind. Door de Staten van Holland werd bovendien het ‘Eeuwig Edict’ afgekondigd. Hierin werd ondermeer bepaald dat het stadhouderschap werd afgeschaft, waardoor de Oranjes in feite alle macht ontnomen werd. Het ging vooral om de positie van Willem III, die naarmate hij ouder werd aanspraak ging maken op zijn positie als kapitein-generaal en zijn titel als stadhouder. Toen echter de Staten van Zeeland Willem III benoemden als stadhouder, volgden de andere Staten ook en was de macht van Johan de Witt gebroken. Hij kreeg de schuld van de invasie, hij had het leger verwaarloosd en de dreigingen van een Franse inval onderschat. In 1672 werden Johan de Witt en zijn broer Cornelis in Den Haag door een oranjegezinde volksmassa vermoord.

Willem III wist in 1673 alle vijandelijke troepen uit de Nederlanden te verdrijven. Op zee bracht Michiel de Ruyter de Engels-Franse vloot geduchte nederlagen toe. In 1674 sloten de Republiek en Engeland opnieuw vrede. Ook met de Keulse en Münsterse bisschoppen werd de vrede getekend. In 1676 begonnen de vredesonderhandelingen met Frankrijk. In datzelfde jaar stierf Michiel de Ruyter tijdens een zeeslag tegen de Franse vloot in de Middellandse Zee. Ondanks de oorlog liet Lodewijk XIV uit respect voor deze grote admiraal alle Franse kustbatterijen saluutschoten lossen, toen het schip met het stoffelijk overschot van De Ruyter voorbijvoer. In 1678 werd in Nijmegen de vrede met Frankrijk getekend, waarbij de Republiek alle door Frankrijk bezette zuidelijke gebieden terugkreeg.

http://www.minbuza.nl/history/nl/oorlog,1672.html