Samenvatting tijd van Jagers en Boeren

De tijd van Jagers en Boeren hoort bij de historische periode van de Prehistorie. Prehistorie betekent ‘voorgeschiedenis’. Van deze periode zijn geen geschreven bronnen aanwezig. Wel zijn andere bronnen voorhanden, zoals de Venus van Willendorf en de grotschilderingen van Lascaux zijn voorbeelden van ongeschreven bronnen.

De term ‘steentijd’ wordt ook vaak gebruikt voor de periode waarin het steen het hardste materiaal was. De oude steentijd is de periode van vóór de landbouwrevolutie, de nieuwe steentijd van na de landbouwrevolutie.

De levenswijze van jager-verzamelaars

Tienduizenden jaren had de mensheid een (meestal) nomadisch bestaan. Men verkreeg het voedsel door jagen, vissen en verzamelen van voedsel, zoals noten en vruchten. Men leefde in groepen niet groter dan 25 personen.  

Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen

Vanaf 10.000 vC ontstond de landbouw. Boeren vestigden zich op vaste woonplaatsen, waar ze gewassen verbouwden en vee hielden. De landbouwrevolutie (ook wel: agrarische revolutie) ontstond in de Vruchtbare Halvemaan, in het Midden-Oosten. Belangrijke uitvindingen uit deze tijd zijn de ploeg, het wiel, pottenbakken en de kalender.

Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen

Zodra de landbouw voldoende opbracht, konden sommigen zich specialiseren in handel, ambacht of bestuur en godsdienst. Zij vestigden zich in ommuurde nederzettingen. Voorbeelden van de eerste steden: Jericho, Catal Hüyük.

Door de landbouwsamenlevingen ontstaan ook sociale verschillen (door specialisatie van werk). Er ontstond een laag van geestelijken en bestuurders.

Omstreeks 3000 vC leven de meeste mensen in een landbouwsamenleving. Stonehenge in Engeland en de Hunedden in Nederland getuigen van de complexe samenlevingen.

Belangrijke begrippen:

Dit begrip heeft betrekking op de landbouw. = agrarisch

Betekent oorspronkelijk het verbouwen van gewassen. = Cultuur

Met dit begrip bedoelen we ook wel 'beschaving'. = Cultuur

Alles wat mensen maken, denken en bedenken. = Cultuur

Heeft betrekking op kunst, ontspanning en vermaak. = Cultuur

Ander begrip voor nomaden. = jager-verzamelaars

Deze mensen jagen, vangen vis en verzamelen voedsel = jager-verzamelaars; nomaden

Ze leven in kleine groepen en trekken rond. = Nomaden; jagers-verzamelaars

Ze leven in grotere groepen op (hoofdzakelijk) één plek = landbouwers; boeren

Een ander woord voor agrarische samenleving. = landbouwsamenleving

Ingrijpende verandering waarbij mensen het bestaan als jager-verzamelaar achter zich laten. = landbouwrevolutie

Plaatsen die afgescheiden zijn van het platteland en grote groepen mensen wonen = steden

Eén van de oudste steden ter wereld = Jericho

Grafmonument uit Drenthe, gemaakt door landbouwers = hunebedden

Benaming voor de 'voorgeschiedenis'. = Prehistorie

Prehistorische jager die in Oostenrijk werd gevonden. = Ötzi

De moderne, 'denkende' mens. = Homo SapiensUitgestorven mensensoort. = Neanderthaler

Deze mensen maakten grotschilderingen, zoals in Lascaux = Cro Magnonmensen

Prehistorisch bouwwerk in Engeland waarvan de functie onduidelijk is. = Stonehenge

Vruchtbaarheidsgodin. = Venus van Willendorf

Periode uit de prehistorie waarin vuursteen werd bewerkt = steentijd

Periode uit de prehistorie waarin metaal werd gesmolten = bronstijd; ijzertijd

Dit metaal ontstaat door een mix van tin en koper = brons

Schrift dat werd geschreven op kleitabletten. = Spijkerschrift

In deze streek werd de landbouw uitgevonden. = Vruchtbare Halvemaan