Peter de Grote (1689-1725)

De Tien Tijdvakken - Tijd van Regenten en Vorsten

"Hij is lang en zwaarlijvig, maar fluks ter been, handig in al zijn doen. Hij is rond van tronie, maar wreed van gezicht met bruine wenkbrauwen en kort gekruld haar, wat bruinachtig. Hij liep met een zware gang, met slingerende armen, in elke hand een grote bijlsteel..." Zo beschreef de Zaanse koopman Jan Cornelisz. Noomen de Russische tsaar Peter in 1697.

 

Onder tsaar (keizer) Peter de Grote groeide Rusland uit tot een grote mogendheid. Peters moeder was door zijn vader van het hof verwijderd en groeide op in een vreemdelingenwijk van Moskou. Hier ontmoette hij mensen uit West-Europa en raakte met enkele van hen bevriend. Hij kreeg bewondering voor de kennis en ontwikkeling van West-Europa.

 

Zaandam

 

Op 17-jarige leeftijd werd Peter de keizer van Rusland. Een aantal jaren later reisde hij onder een schuilnaam naar West-Europa. Vooral in de Republiek en Engeland bezocht hij werkplaatsen, kazernes en vestingen, maar ook ziekenhuizen en scholen. De meeste belangstelling had de Rus voor scheepswerven. Daarom verbleef Peter de Grote in Zaandam. Maar Zaandam viel hem wat tegen. De nieuwsgierige Zaandammers liepen hem telkens in de weg. Bovendien waren de Zaanse schepen wel goed, maar niet bedoeld om oorlog mee te voeren. Na een week vertrok de tsaar naar Amsterdam. Daar bouwde hij met eigen handen oorlogsschepen voor de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Ook tientallen andere Russen leerden in Amsterdam over de nieuwste militaire technologieën.

Peter de Grote wilde in Rusland de westerse techniek gebruiken. Hij haalde daarom vakmensen naar Rusland en stuurde zelf de Russen naar het Westen om daar de techniek te bestuderen. Het was revolutionair, omdat de Russen gewend waren aan hun eigen cultuur.

Vooral de adel, in het bezit van oude voorrechten, verzette zich tegen de vernieuwingen. Peter wist het verzet te breken. Ook tegenstand van de geestelijkheid wist hij te breken door de heilige synode (die van hem afhankelijk was) aan het hoofd van de kerk te plaatsen.

 

Sint Petersburg

 

Het grote Russische rijk had, vóórdat Peter de Grote aan de macht kwam, geen verbinding met de open zee. De Turken hielden Rusland van de Zwarte Zee af, de Oostzeekust werd beheerst door Zweden en de haven van Archangelsk was het grootste deel van het jaar vastgevroren. Peter wilde zijn gebied uitbreiden om een doorgang naar zee te krijgen. Eerst kreeg hij toegang tot de Zwarte Zee. Een toegang tot de Oostzee kreeg hij door een nieuwe hoofdstad, Sint-Petersburg (in 1712), te stichten. Het werd een "venster op het Westen".

 

Peter vocht een belangrijke oorlog uit met Zweden, dat toen onder leiding van koning Karel XVII stond. Hij was Rusland binnengedrongen en werd diep in de Oekraïne verslagen. Bij de vrede van 1721 die daarop volgde kreeg Rusland belangrijke gebieden aan de Oostzee.

 

Kroniek, geschiedenismethode 2mh, 1975, Bertsgeschiedenissite.nl, Anno.

We hebben 42 gasten online