De Beeldenstorm is de verzamelnaam voor alle vernielingen van kerkelijk bezit tussen 1566 en 1648. Met name de Rooms-katholieke kerken, kloosters, abdijen enz. hebben er onder te lijden gehad.

De Beeldenstorm begon op het platteland van Zuidwest Vlaanderen. Daar werd een hagenpreek (een soort kerkdienst in de openlucht) gehouden. Na de hagenpreek gingen zo’n twintig protestanten naar het dichtstbijzijnde klooster en sloegen daar alles aan diggelen. De Beeldenstorm breidde zich hierna in ijltempo naar het Noorden uit.

De meeste beeldenstormers waren calvinisten. Het waren mannen, vrouwen en zelfs kinderen.  De calvinisten waren fundamentalisten, dus ze namen de Bijbel heel letterlijk. Daardoor moesten ze naar hun opvatting ook het tweede gebod gehoorzamen. Dat was het gebod dat je geen beelden en tekeningen mocht maken van God, Jezus en de Heilige Geest. Ook mocht Maria niet worden afgebeeld. De katholieke kerken deden dat echter sinds eeuwen wel.

Een andere reden voor de Beeldenstorm is dat de calvinisten in steeds meer landen werden vervolgd. Ook in Nederland waren de calvinisten bang dat ze werden vervolgd. Hiernaast vonden veel edelen en boeren dat ze te veel belasting moesten betalen, terwijl anderen geen belasting hoefden te betalen. Hier bovenop kwam een langdurige economische depressie in Nederland in 1566, doordat door de strenge winter de oogst was mislukt. De hongerige bevolking ergerde zich daardoor steeds meer aan de rijdkom v.d. kerken. Al deze frustratie zocht een uitweg in de vernielingen van de kerken.  

Wat was het gevolg van de beeldenstorm?

Het gevolg v.d. Beeldenstorm was vreselijk. Filips II (de streng katholieke koning die vanuit Spanje Nederland bestuurde) wilde wraak nemen op de calvinisten en zond de hertog van Alva naar Nederland. Alva moest de opstandelingen straffen of, als ze geen berouw toonden, uitroeien. Ook moest hij nieuwe bisdommen instellen en bisschoppen benoemen en de besluiten van het Concilie van Trente uitvoeren .(Dat was een raad die afspraken maakte over de leer van de Katholieke kerk en het Katholieke geloof).

De grote tegenstander van Filips II was prins Willem van Oranje. WIllem was stadhouder van Holland en verzette zich samen met enkele andere edelen tegen de ideeën van zijn koning. Willems idealen waren: politieke eenheid, meer zelfstandigheid voor de edelen in Nederland en vrede tussen de katholieke en de protestanten. Willem werd natuurlijk hierom vervolgd door de hertog van Alva en vluchtte naar Duitsland. Daar organiseerde hij een opstand tegen Filips II. De opstand begon in 1568 en wordt de Tachtigjarige oorlog (ook wel ‘de Opstand’) genoemd. Gedurende de tachtig jaar is er eigenlijk een constante beeldenstorm die bij tijd en wijle hevig en dan weer minder werd. In 1648 werd de Vrede van Munster getekend. Hierin werd Nederland erkend als onafhankelijk gebied en zijn ook de laatste oprispingen van de Beeldenstorm ten einde.

Bronnen:
De Grote Oosthoek. II (/Utrecht 1977)
Historisch Nieuwsblad no. 2, maart 2005.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Beeldenstorm

Weblinks:
http://www.oudekerk.nl/beeldenstorm.htm
http://www.schooltv.nl/vroegerenzo/pagina.jsp?nr=vz_werkstuk&wsnr=443836 (met beeldmateriaal)