Wilhelm Richard Wagner (1813 – 1883) 

Richard Wagner was een Duitse componist. Hij is geboren in Leipzig op 22 mei 1813.Toen Wagner nog klein was, werd hij geboeid door het werk van zijn stiefvader, die uit het theatermilieu kwam. Daarom schreef hij nog in zijn schooljaren een eerste toneelstuk (Leubald und Adelaide). 

Het was Wagners droom om een groot dichter, regisseur, decorontwerper, componist, dirigent, zanger en violist te worden. Leider van het theaterkoor in Wurzburg was zijn eerste baan. Daarna kreeg hij aanstellingen in de theaters van Magdeburg, Lauchstädt, Köningsbergen en Riga. In Riga ontstond z’n eerste belangrijke opera “Rienzi”. In 1843 werd Wagner operadirigent en schreef en componeerde hij de opera’s. Onder andere "Der fliegende Holländer", "Tannhäuser" en "Lohengrin” zijn van zijn hand. "Der Ring des Nibelungen" is toch wel een apart stuk werk van Wagner. Het is een serie van vier bij elkaar horende toneelstukken: "Das Rheingold", "Die Walküre", "Siegfried" en "Götterdämmerung". In deze stukken worden veel van zijn ideeën behandeld. Liefde en macht, de oneerlijkheid van de wereld en de redding door liefde en schoonheid.

Tijdens de zomer van 1855 werd Wagner dirigent in Londen. Hij had ondertussen heel wat rond gezwerfd vanwege zijn financiële problemen maar door Ludwig II, koning van Beieren, werden zijn schulden kwijtgescholden. Ludwig was erg gastvrij voor Wagner en door zijn steun kon de componist het Festspielhaus in Bayreuth laten bouwen, waar alleen zijn eigen werk werd gespeeld. Bij de opening van het Festspielhaus in augustus 1876, werd voor het eerst de volledige Ring des Nibelungen uitgevoerd. Wagner componeerde nog een aantal toonaangevende stukken waaronder “Tristan und Isolde" en “Parsifal”.

Terwijl hij de laatstgenoemde componeerde, leed hij aan een hartvergroting. Wagner stierf op 13 februari 1883 in Venetië. Wagner heeft in zijn leven ook nog een autobiografie geschreven: "Mein Leben, Mitteilung an meine Freunde" en "Das Weibliche im Menschlichen". In de autobiografie zijn sporen van antisemitisme te vinden. Hierdoor is hij bij een groot aantal mensen dan ook niet geliefd. Adolf Hitler vond zijn opera’s prachtig. De dictator droomde al van jongs af aan weg bij de schemerwereld die Wagners stukken op hem uitoefenden. Rienzi was overigens Hitlers favoriete opera. Wagner en Hitler zijn, hoewel eerste al lang dood was voordat Hitler zelfs maar werd geboren (1889), hierdoor in de geschiedenis verbonden.  

Wagner heeft, samen met Verdi, de meeste invloed op de negentiende-eeuwse opera wereld gehad. Wagner zorgde voor andere melodieën en akkoorden. De motieven veranderden langzaam naarmate hun rol veranderde of anders werden toegepast. Dat werd ook wel het idee van het Leitmotiv genoemd.

Tegenwoordig worden jaarlijks nog de Festspiele in Bayreuth gehouden, waar opera’s van Wagner worden gespeeld. Daar komen veel musici en ook veel leden van de Europese culturele elite zijn vaak aanwezig. Hieraan is merkbaar dat Wagner nog een grote invloed heeft op de tegenwoordige kunst en cultuur. 

Richard Wagner is en van de meest omstreden kunstenaars. Hij had tijdens zijn leven één levensopgave vastgesteld en dat was verlossen. Hij vond bijvoorbeeld dat de maatschappij verlost moest worden van hebberigheid en het theater moest geen commercieel bedrijf meer zijn. Daarom vond hij dat hij verlossende muziekdrama’s moest schrijven. Het is niet merkbaar dat Wagner in dit opzicht veel heeft bereikt. De huidige maatschappij verschilt niet echt met die van Wagners tijd. De hang naar verlossing is echter gebleven. 

Bronnen:

http://users.utu.fi/hansalmi/wagner.html