Na de conferenties[1] van Dumbarton Oaks (augustus/oktober 1944), Jalta (februari 1945) en San Francisco (25 april 1945) was de basis van de Verenigde Naties gelegd. De conferenties waren samengesteld uit vertegenwoordigers van de landen die oorlog aan o.a. Duitsland hadden verklaard. Op 24 juni 1945 waren de Verenigde Naties een feit.

Maar waarom werd de organisatie, die gezien wordt als de opvolger van de Volkenbond, eigenlijk opgericht?  De Volkenbond werd opgericht op 10 januari 1920 om de internationale samenwerking te bevorderen, en de vrede en veiligheid onder volken te verzekeren. Het werd bedacht door de Amerikaanse president W. Wilson, terwijl Amerika uiteindelijk zelf geen lid werd. In totaal zijn er van de Volkenbond 62 staten lid geweest.

De organisatie probeerde door middel van collectief optreden oorlogen te voorkomen. Dit was ook zeer effectief bij een groot aantal voorvallen. Ze faalden echter bij (onder andere) de agressie van Japan tegen Mantsjoerije. De uitbraak van de Tweede Wereldoorlog betekende het einde van de Volkenbond. Voordat de Volkenbond definitief op hield met bestaan waren al een aantal van de staten teruggetreden of verstoten.

Met de oprichting van de Verenigde Naties wilden de leden nog een oorlog, zoals de Tweede Wereldoorlog voorkomen. Hoewel het niet als zodanig bedoeld was, kan de VN gezien worden als de opvolger van de Volkenbond.

Na een aantal conferenties, waarin de standpunten en doelen werden vastgesteld, werd het Handvest op 26 juni ondertekend en trad de VN op 24 oktober 1945 in werking. Het gaat verder dan de Volkenbond, voornamelijk bij het nemen van besluiten. Een besluit is aanvaard bij meerderheid van de stemmen van het beginsel, dit was bij de Volkenbond niet het geval. Bij deze conferenties waren de vertegenwoordigers van de landen die voor 1 maart 1945 de oorlog aan Duitsland en/of Japan en het Atlantic Charter hadden verklaard aanwezig. In totaal waren dit 50 landen, waaronder de grote mogendheden Verenigde Staten, Engeland, Sovjet-Unie en China.

Handvest

Bij de oprichting van de VN is het Handvest opgesteld. Hierin staan de grondregels van de VN, het wordt ook wel de grondwet van de VN genoemd. In het Handvest staat in grote lijnen de conferentie van Dumbarton Oaks[2]. Het werd destijds door 50 staten ondertekend. Omdat Polen niet vertegenwoordigd was op de conferenties, is dit land er later pas bij gekomen. Het hoort echter wel bij de originele ondertekenende partijen. Ondertussen zijn de Verenigde Naties erg uitgebreid. 

Het doel van de Verenigde Naties is de internationale vrede en veiligheid door vreedzame bijlegging van conflicten te handhaven en samenwerking op politiek economisch en sociaal terrein mogelijk te maken. Inbreuken op de vrede en bedreiging van de vrede worden door gemeenschappelijke maatregelen tegen gehouden. Er is afgesproken dat de organisatie niet mag inspringen bij conflicten die niet binnen de bevoegdheid van enige staat vallen. Een uitzondering is, als er dwangmaatregelen toegepast moeten worden wegens bedreiging van de vrede. Naast deze afspraken is er nog een aantal zaken die ten goede komen aan het bereiken van het hoofddoel. Grondrechten van de mens[3], economische en sociale vooruitgang en vraagstukken van culturele of humanistische aard zijn een aantal voorbeelden van deze zaken.

Veiligheidsraad

De VN bestaat uit een aantal organen; Algemene Assemblee, Veiligheidsraad, Economische en Sociale Raad, Trustschapsraad, Internationaal Gerechtshof, Hoge Commissariaat voor Vluchtelingenaangelegenheden en Secretariaat. Al deze organen hebben een eigen taak. De Algemene Assemblee en de Veiligheidsraad zijn de hoofdorganen. De Algemene Assemblee komt een keer per jaar bij elkaar, in de Algemene Vergadering.  In noodgevallen of bij een meerderheid van stemmen wordt er een extra vergadering ingelast. Bij deze Algemene Vergadering zijn alle leden aanwezig.

Er zijn geen strenge eisen aan verbonden om lid te worden van de VN, vredelievendheid, bereid- en bekwaamheid om het Handvest na te komen is voldoende. De beoordeling van de leden wordt gedaan door de Algemene Vergadering en de Veiligheidsraad, hierdoor ligt de toelating van nieuwe staten bij de leden zelf.

De VN heeft een grote invloed op de wereldvrede en is dus ook van groot belang voor de wereld. De doelen die de oprichters voor ogen hadden, zijn grotendeels bereikt. Al vele conflicten zijn opgelost zonder geweld door de acties van de Verenigde Naties.  

Bronnen:
Grote Winkler Prins encyclopedie.
Elseviers encyclopedie.