Monniken: Abdij van Cluny

De Tien Tijdvakken - Tijd van Monniken en Ridders

In de stichtingsoorkonde van de abdij van Cluny lezen we "dat Willem de Vrome in Cluny een klooster opricht ter ere van de heilige apostelen Petrus en Paulus, bestemd voor monniken die daar zullen leven volgens de Regel van Benedictus (…), dat in dat eerbiedwaardig gebedsoord wordt gestreefd naar het hemelse leven door zich rechtstreeks tot de Heer te wenden in ijverige gebeden en aanroepingen".

De abdij van Cluny is een benedictijner klooster, gelegen bij de plaats Cluny, ongeveer 90 kilometer ten noorden van Lyon. De abdij was het middelpunt van een belangrijke hervormingsbeweging, de orde van Cluny, die zich tussen 900 en 1200 over een groot deel van West-Europa verspreidde.

Regel van Benedictus

In Cluny werd de oorspronkelijke Regel van Benedictus ingevoerd. Men wilde een garantie voor de centrale rol van de liturgie in het christelijke leven. De cluniacenzer monniken wijdden zich met liefde en zorg aan de viering van de liturgische uren, het zingen van de psalmen, plechtige processies en vooral aan de viering van de heilige Mis. Zij bevorderden sacrale muziek, wilden dat architectuur en kunst bijdroegen aan de schoonheid en plechtigheid van de riten, verrijkten de liturgische kalender met bijzondere feesten en versterkten de cultus van de Maagd Maria. De monniken hechtten groot belang aan de liturgie omdat zij ervan overtuigd waren dat zij in feite deelnamen aan de hemelse liturgie. Ook baden zij voor levenden en doden, omdat velen daarom vroegen.

Cluny was opgericht in reactie op de toenemende decadentie in de benedictijner kloosters. De orde gaf aanvankelijk een goed voorbeeld door de regels van de heilige Benedictus na te leven. De toenemende machtspositie en rijkdom van het moederklooster leidde echter tot een steeds wereldsere houding. Het moederklooster werd uitgerust met luxueuze paleizen. De abten en proirs keerden zich steeds verder af van een sobere levensstijl. In reactie werd in 1098 de strengere cisterciënzer orde opgericht in Cîteau. Bernard van Clairveaux, de bekendste leider van deze beweging, keerde zich tegen de excessen van Cluny.

Invloedrijk

Het klooster van Cluny bleef toch bijzonder invloedrijk tot de zestiende eeuw. Aan het begin van de zestiende eeuw verloor de abdij van Cluny haar zelfstandigheid. De Franse koning kreeg van de paus Leo X het recht de abt te benoemen. Voor die tijd kozen de kloosterlingen zelf hun abt. De invloed van het koningshuis was slecht voor het kloosterleven. Invloedrijke functies werden soms zelfs uitgevoerd door personen die geen kloostergelofte hadden afgelegd.

Het moederklooster werd verder verzwakt door de godsdienstoorlog. De Franse revolutie bracht de genade klap met zich mee. De revolutionairen waren verantwoordelijk voor grote beschadigingen aan het klooster en de inrichting. In 1790 werd de staat eigenaar van de abdij.

De laatste monniken werden in 1791 uit het klooster gezet. Kopers mochten de abdijgebouwen ontgonnen met sloop als gevolg. Eveneens werd de stad uitgebreid op de restanten van het voormalige kloostercomplex. Enkele gebouwen werden in tweeën gedeeld zodat wegen het gebied van het voormalige kloostercomplex met de stad verbonden. In 1862, wanneer de kerk haast volledig was afgebroken, werd de abdij tot historisch monument verklaard. Ruines, opgravingen en overgebleven onderdelen scheppen een beeld van de voormalige abdij.

Bronnen: Katholiek Nieuwsblad, Wikipedia, Kunsttrip

Voor afbeeldingen en foto's:
http://www.paradoxplace.com/Photo%20Pages/France/Burgundy%20Champagne/Cluny/Cluny.htm