Kolonisatie van Afrika: een korte geschiedenis

De Tien Tijdvakken - Tijd van Burgers en Stoommachines

In 1652 begon onder Jan van Riebeeck aan Kaap de Goede Hoop een Nederlandse kolonisatie van Afrika. De Kaap werd gebruikt als tussenstation voor de schepen van de VOC die naar de Oost voeren. Op de Kaap werden dan voedsel en water ingenomen om de tocht te kunnen overbruggen.

Niet alleen Nederlanders (waaronder calvinisten), maar ook Hugenoten uit Frankrijk en calvinisten uit de Pfalz vestigden zich in de Kaapkolonie.

Begin van de kolonisatie

Al vanaf het einde van de Middeleeuwen waren Portugezen op ontdekkingsreis langs de kusten van Afrika. Er werd handel gedreven met de inheemse volken en ook werd de rooms-katholieke godsdienst verspreid. Geleidelijk kwamen de Portugezen zuidelijker, om in 1488 de Kaap te ronden. Dit werd gedaan door Diaz.

Kolonisatie van Afrika

Vóór 1870 waren alleen de Kaap (dat vanaf 1814 Engels was geworden) en Algarije Europees bezit. Het laatste gebied was in handen van de Fransen. Ook Portugal had een aantal kustgebieden in handen. In de 19e eeuw onstond een soort wedloop om dit continent. Engeland en Frankrijk waren daarbij de Europese kolonisatoren. Ze waren op zoek naar afzetgebieden, grondstoffen, het investeren van Europees kapitaal in tropische ondernemingen en ze wilden strategische punten bezetten.

Afrika werd uiteindelijk verdeeld tussen zeven westelijke staten: Engeland, Frankrijk, Duitsland, België, Italië, Spanje en Portugal.

Koloniaal bestuur

Het bestuur van een Afrikaanse kolonie verschilde. Soms werden koloniën rechtstreeks vanuit het moederland bestuurd, soms gebeurde dat ook via zetbazen (inlandse vorsten). Engelsen dachten dat de blanken de taak hadden de 'wilde' op te voeden. Fransen gingen uit van het idee dat de onderdanen deel konden nemen aan de Franse cultuur en zo ook Frans zouden worden. Portugezen beschouwden hun kolonie als wingewest van het moederland.

Afrika is van noord tot zuid 6500 kilometer lang. Het gebied aan de noordkust was in de Oudheid al bekend. Ten zuiden van het noorden liggen bergen en woestijnen. De Sahara is honderden kilometers breed en onbewoonbaar.

In het noorden wonen mensen van Arabische afkomst. Ten zuiden van de Sahara ligt 'donker Afrika', het land van de gekleurde mensen. Er leefden hier duizenden stammen. Staten, regeringen en geschreven wetten waren velen vreemd. De meeste mensen leefden hier van de jacht, veeteelt en eenvoudige landbouw.

Zuid-Afrika

Toen in 1814 de Kaapkolonie Brits werd, trokken veel Engelsen naar dit gebied. Tussen de Boeren (Nederlanders) en Engelsen ontstonden al snel meningsverschillen. Dat gebeurde vooral toen de Engelsen in 1833 de slavernij afschaften. Vele Boeren emigreerden naar Transvaal, Natal en Oranje-Vrijstaat. Dat noemen we de Grote Trek.
In 1899 brak de Boerenoorlog uit die door de Britten werd gewonnen. Ondanks de nederlaag kregen de Boeren wel zelfbestuur. In 1910 vormden de vier Engelse koloniën Transvaal, Oranje-Vrijstaat, Natal en de Kaapkolonie de Unie van Zuid Afrika.