Napoleon: Van arm kind tot 's lands grootste held

De Tien Tijdvakken - Tijd van Burgers en Stoommachines

Napoleone Buonaparte (1769 – 1821)

Napoleon werd geboren op het eiland Corsica in de hoofdstad Ajaccio. Hij was het tweede kind van Carlo Maria Buonaparte, een arme landedelman op Corsica. in 1768 werd Corsica door Frankrijk ingenomen en Napoleons vader liep over naar de Franse kant.

Voor zijn steun aan de Fransen kreeg Carlo een studiebeurs voor Napoleon die het ”college clasique” volgde en daarna naar de militaire scholen in Brienne en Parijs ging. Napoleon was heel goed in wiskunde en hij werd een jaar later benoemd als luitenant bij de artillerie.  Na een aantal successen werd hij bevorderd. In de rang van generaal bezocht hij in de roerige jaren van de Franse revolutie (1789-1795) diverse salons waar de leiders van het land verbleven. Op een van die feestjes ontmoette hij zijn latere vrouw Josephine de Beauharnais. Een adellijke dame die in de revolutie haar man heeft verloren en als moeder van een jonge zoon steun zoekt bij de in aanzien stijgende Napoleon. Napoleon was totaal verliefd op Josephine. Hij schreef haar veel brieven, en probeerde haar met cadeautjes te charmeren. Het paar trouwt maar gaat in 1809 alweer scheidden omdat ze geen kinderen kan krijgen en Napoleon een opvolger wil. Hij trouwde daarom maar met Marie-Louise, een dochter van de Oostenrijkse keizer. In 1811 krijgt hij zijn eerste zoon, die later de prins van Rome zal worden genoemd.

Opkomst van een generaal

Napoleon was een goed militair, in 1796 kreeg hij het bevel over het Franse leger bij het Italiaanse front. Hij kreeg leiding over 30.000 man, die niet genoeg eten, kleren en zin hadden om te vechten. Napoleon beloofde ze te mogen plunderen wat ze tegen kwamen waardoor de vechtlust terugkwam.

Iedere veldtocht was door Napoleon militair goed voorbereid. Hij wist of zijn leger sterk of zwak was, inspecteerde het terrein en zocht uit hoe de kwaliteit van de wegen was. Napoleon werd door de regering en het volk als held gezien. Na een aantal successen op het vasteland van Europa bleef er nog een tegenstander van formaat over. Engeland veroveren werd het volgende doel en de regering vond dat Napoleon deze invasie moest voorbereiden. Eigenzinnig als hij was, besloot Napoleon zich op een ander steunpunt van Engeland, Egypte te richten. Hij wilde Egypte veroveren zodat de Engelse kooplieden niet meer via Egypte naar het oosten konden om Engeland zo economisch te verzwakken. Eenmaal in Egypte vernietigde de Britse marine de Franse vloot waardoor de Franse troepen vast in Egypte kwamen te zitten. Napoleon koos eieren voor zijn geld en ging met een klein gevolg terug naar Frankrijk.

Vive l‘empereur!

Napoleon kwam aan de macht door een staatsgreep in 1799, die stilzwijgend werd gesteund door de bevolking en het leger. De mensen hoopten dat Napoleon de staatszaken beter regelde.  Na een kort triumviraat (regering door drie mannen) wilde hij nog meer macht en riep zichzelf uit tot consul van Frankrijk maar hij moest zijn macht delen met een andere consul. In 1804 greep Napoleon de volledig macht en kroonde zichzelf tot keizer.

Napoleon liet zich altijd op zijn mooist zien aan zijn volk. Hij probeerde ten alle tijden zoveel mogelijk macht uit te stralen. Als eerste consul had hij door dit machtsvertoon echter aanzienlijke schulden gemaakt. Door een loterij op te richten en geld te lenen van een aantal grote banken werd dat probleem opgelost. Toen hij de macht over Frankrijk had ging hij het “reorganiseren”. Hij maakte van Frankrijk een centraal bestuurde staat door het instellen van een burgerlijk en strafrechterlijk wetboek (code civil en code penal). Ook stelde hij eenheid in maten en gewichten in en nam hij tal van unificerende wetten en maatregelen voor het gehele land. Na het verliezen van de oorlog met Rusland in 1813 keerde Napoleon terug naar Frankrijk om zijn verdediging te organiseren. Andere Europese grootmachten zagen dat Napoleon kwetsbaar was en probeerden samen om hem ten val te brengen. Napoleon zijn nieuwe leger, ruim 200.000 man, werd verslagen door 300.000 Russen, Pruisen, Oostenrijkers en Zweedse soldaten in de volkerenslag bij Leipzig. Een jaar later waren ze in Parijs en moest Napoleon afstand doen van de troon. In zijn afscheidstoespraak zei hij: ‘Soldaten, ik zeg jullie vaarwel. We zijn twintig jaar samen geweest. Jullie hebben je altijd voorbeeldig gedragen. Wees trouw aan je nieuwe koning en aan je nieuwe officieren. Laat het land dat jullie liefhebben niet in de steek. Adieu, mijn kinderen. In mijn hart zal ik altijd bij jullie zijn. Vergeet mij niet!’

De grootste come-back in de geschiedenis

Napoleon moest zich van de overwinnaars die bijeen kwamen tijdens het congres van Wenen, terugtrekken op het eiland Elba. Hij werd heerser van het eiland en mocht zijn keizerstitel houden. Ook mocht hij keizerlijke garde van vierhonderd soldaten en nog eens vijfhonderd vrijwilligers meenemen. Napoleon hield het echter niet lang vol op Elba en besloot te ontsnappen. Op 26 februari 1815 vluchten Napoleon en zijn legertje naar Antibes aan de Franse kust, dit luidde de zogenoemde 100 dagen in. De laatste dagen van Napoleon zijn heerschappij.

Napoleon begon aan de lange tocht naar Parijs en onderweg kreeg hij steeds meer volgelingen en werd steeds populairder. Het leger dat naar hem optrok om hem te arresteren voegde zich zelfs bij hem. De nieuwe koning Lodewijk XVIII was gedwongen net als zijn voorganger te vluchten.
Nogmaals kwam een nieuwe coalitie van Europese landen tegen Napoleon in het veld, ditmaal voor de slag bij Waterloo (1815).  Het Franse leger was oorlogsmoe, en een gecombineerde aanval van Pruisen en Britten zorgde dat Napoleon definitief verslagen werd. Weer werd Napoleon verbannen, dit keer naar een rotsachtig eilandje in de Atlantische oceaan met de naam St.Helena.  Ontsnappen van St. Helena was onmogelijk.

Het einde van de kleine grote man

Na zes jaar op St. Helena te hebben gewoond stierf Napoleon. De diagnose was maagkanker. Hij werd slechts 51 jaar oud. Vrijwel direct na de dood van Napoleon gingen er geruchten rond dat de Britten die Napoleon bewaakten hem zouden hebben vergiftigd. Twintig jaar na zijn dood gaven de Engelsen toestemming om Napoleons stoffelijke overschot te herbegraven in Parijs. Het Franse volk begroef hun grootste zoon in het hart van het rijk dat hij eens regeerde, Parijs. Hier is tot op de dag van vandaag het graf van Napoleon, omgeven door de graven van zijn generaals, te bezoeken.

Bronnen:
http://proto.thinkquest.nl/~llb136/
http://geschiedenis.vpro.nl/dossiers/24305630/
R.R. Palmer, A history of the modern World (New York 2001).
J. Presser, Napoleon, Historie en legende ( Amsterdam 1989).