Grieken: Xanthippe de vrouw van Socrates

De Tien Tijdvakken - Tijd van Grieken en Romeinen

ImageXanthippe was de tweede echtgenote van Socrates, één van de grote filosofen uit de tijd van de Grieken. Ze had een slechte reputatie: haar naam werd synoniem met twistziekheid en afschrikwekkendheid. Uit opmerkingen van Plato en Xenophon en anderen moeten we echter opmaken dat haar verhouding tot Socrates echter niet zo slecht is als vaak wordt gedacht.

"Waarom, als u er zo over denkt, voedt u dan zelf niet Xanthippe op, maar hebt u aan haar de onverdraaglijkste vrouw die er bestaat," wordt Socrates gevraagd Daarop antwoordde hij dat hij zich oefende in de omgang met mensen en wist dat hij met iedereen zou kunnen opschieten, als hij het met deze vrouw zou uithouden.

Xanthippe deelde het lot van vele vrouwen: het huishouden en baren van kinderen werd als belangrijke taak van de vrouw gezien. Buitenshuis werden vrouwen niet altijd hoffelijk behandeld. In het theater mocht het 'zwakke geslacht' niet naast de man zitten. Toch zullen hierop zeker uitzonderingen plaatsgevonden hebben: "Is er iemand die je serieuzer zaken toevertrouwt dan je vrouw, of met wie je minder argumenteert?" zegt Socrates.

Socrates was waarschijnlijk een zeldzame gast aan de huistafel. De wijsgeer was van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat op pad voor zijn filosofie.

De laatste ontmoeting van Xanthippe en haar man, voordat hij de gifbeker dronk, schildert Plato in zijn dialoog Phaedo. Als zij met haar zoontje klagend bij Socrates zit en wenend uitroept: "Nu spreken je vrienden voor het laatst met je en jij met hen," kijkt Crito aan en zegt: "O Crito, laat toch iemand die daar naar huis brengen," en de luid jammerende, tegenstribbelende Xanthippe moet gehoorzamen.

Socrates en Xanthippe kregen drie kinderen: Lamprokles, Sophroniskos en Menexenos. Er wordt verhaald dat de vrouw wel 40 jaar jonger was dan Socrates. Tijdens een onenigheid zou de vrouw een kruik met water over het hoofd van haar man hebben gegoten die daarop het volgende zei: "Na donder komt blijkbaar regen."

Bron: Evi Melas, Athene. Geschiedenis, kunst en leven van oudheid tot heden (De Bildt, 1977).

We hebben 46 gasten online